Çocuğun parmağı kapı arasında kalırsa ne yapmalı?
Önce kapıyı yavaşça açıp parmağı serbest bırakın, eli soğuk suyun altında tutun, kalp hizasının üstünde tutarak bekleyin ve parmağın duruşunda, hareketinde veya renginde bir tuhaflık varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidin. Parmağı kapının arasından çekmeye çalışmayın, kapıyı açmak yeterlidir.
Bu kazaların çoğu korkutucu görünür ve hafif atlatılır. Yine de parmağın kapının hangi tarafında kaldığını hatırlayın, menteşe tarafındaki sıkışmalar daha ağır olabiliyor. Aşağıdaki sıra paniği azaltmak için var, hekim muayenesinin yerini tutmaz.
İlk dakikada yapılacaklar
- Kapıyı sakince açın, parmağı çekiştirmeyin. Kapı kendi ağırlığıyla kapanıyorsa açık tutun.
- Çocuğu kucağınıza alın ve sesinizi alçaltın. Çocuk sizin yüzünüze bakarak durumun ciddiyetine karar verir.
- Eli soğuk akan suyun altında yaklaşık on dakika tutun. Buz kullanacaksanız temiz bir beze sarın, buzu doğrudan cilde koymayın.
- Eli kalp hizasının üstünde tutun. Yükseklik şişliğin artmasını yavaşlatır.
- Kanama varsa temiz bir bezle hafifçe bastırın.
- Parmakta veya bilekte yüzük, lastik, bileklik varsa şişme başlamadan çıkarın.
- Parmağı kendiliğinden oynatabiliyor mu, ucu normal renkte mi, bakın. Hekime söyleyeceğiniz en değerli iki bilgi bunlar.
Yapılmaması gerekenler
- Parmağı zorla çekmeyin. Sıkışmayı kapıyı açarak çözün.
- Buzu çıplak cilde koymayın. Buz her zaman temiz bir bezin içinde olmalı, yoksa cilt soğuktan zarar görebilir.
- Eğri duran parmağı düzeltmeye çalışmayın. Kırık veya çıkık şüphesinde bölge bulunduğu haliyle bırakılır.
- Tırnak altında biriken kanı evde delerek boşaltmaya kalkmayın. Gerekiyorsa bu işlem sağlık kuruluşunda steril koşullarda yapılır.
- Kendi kararınızla ilaç vermeyin. Hangi ilacın uygun olduğuna hekim karar verir.
- Hastaneye gitme ihtimali varsa yedirip içirmeyin. İlk yardımda yaralıya ağızdan bir şey verilmez.
Hangi belirtide vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidilir
Şu durumlardan biri varsa beklemeyin, en yakın sağlık kuruluşuna başvurun:
- Parmak eğri duruyor, şekli bozulmuş ya da normal haline dönmüyor
- Çocuk parmağının ucunu oynatamıyor veya hissetmediğini söylüyor
- Deri yırtılmış ya da derin bir kesik var
- Kanama bastırmaya rağmen durmuyor
- Tırnak yerinden kalkmış, kopmuş ya da tırnak altındaki morarma geniş bir alanı kaplıyor
- Şişlik hızla büyüyor, ağrı geçmiyor veya artıyor
- Parmak ucu solgun, mavimsi ya da soğuk kalıyor
- Yaralanma eklemi, avuç içini veya bileği de kapsıyor
Parmağın bir kısmı koptuysa ya da çocuğun durumu hızla kötüleşiyorsa 112'yi arayın ve telefondaki görevlinin söylediklerini uygulayın.
Sonraki saatlerde nelere bakılır
İlk gün soğuk uygulamayı aralıklarla tekrarlayabilir, eli mümkün olduğunca yukarıda tutabilirsiniz. Beklenen gidiş şudur: ağrı azalır, şişlik sabitlenir, çocuk eli yeniden kullanmaya başlar.
Tersi olursa, yani ağrı ertesi gün daha da artıyorsa, şişlik yayılıyorsa, yara çevresinde kızarıklık büyüyorsa, akıntı varsa veya çocuk ateşleniyorsa parmağı hekime gösterin. Tırnağın nasıl iyileştiğinden emin değilseniz yine hekiminize sorun.
Aynı kaza tekrar olmasın diye
Kapı kazalarında asıl ağır yaralanmalar menteşe tarafında olur. Sebebi basit: kapının döndüğü eksen orada. Kol tarafı birkaç santim hareket ederken menteşe tarafındaki aralık milimetre kadar daralır, yani aynı itiş orada çok daha büyük bir baskıya dönüşür. Üstelik menteşedeki o ince boşluk küçük parmaklar için ilgi çekicidir.
Üç farklı riski üç farklı ürün karşılar, bunlar birbirinin yerine geçmez:
- Kapı Parmak Sıkışma Önleyici, kapıyı hafifçe açık tutarak kapının tamamen kapanmasını engeller. Vida istemez, kapının üst, yan veya menteşe tarafına takılır, istediğinizde çıkarırsınız. Sürekli açık kalması sorun olmayan kapılar için uygundur. Renkli duranı isteyenler için 4'lü hayvan desenli set de var.
- Şeffaf kapı körüğü, menteşe tarafındaki açıklığın önünü kapatır, yani kapı kapansa bile parmak o boşluğa giremez. 15 cm genişliğindeki şerit çift taraflı bantla yapıştırılır. Çocuğun boyuna denk gelen bölümü kapatmak için 100 cm, kapının neredeyse tamamını kapatmak için 200 cm boy seçilir.
- Sıkışma Önleyici Kapı Sabitleyici, kapının altına yerleştirilir ve kapıyı olduğu yerde tutar. Cereyanla çarparak kapanan kapılarda işe yarar, ayrıca kapının duvara çarpmasını da önler. Zemin boşluğu 0,1 ile 2,4 cm arası olan kapılara uyar.
Hangi kapıya hangisinin uyduğunu kapı parmak koruyucu ve kapı stoperi rehberimizde anlattık. Evdeki diğer sıkışma noktalarını da unutmayın, çekmeceler için çekmece ve dolap kilidi rehberine bakabilirsiniz. Araba kapısında ise tek kural yeter: kapıyı siz kapatın.
Sık Sorulan Sorular
Parmağı kapıya sıkışan her çocuğu hastaneye götürmek gerekir mi?
Hayır. Çocuk kısa sürede sakinleşiyor, parmağını rahatça oynatıyor, şekil bozukluğu ve açık yara yoksa evde takip edebilirsiniz. Yukarıdaki uyarı belirtilerinden biri varsa ya da içiniz rahat etmiyorsa hekime gösterin.
Tırnak morardı, ne yapmalıyım?
Tırnak altında kan birikmesi bu kazalarda sık görülür. Morarma geniş bir alanı kaplıyorsa, ağrı zonkluyorsa veya tırnak kalkmışsa hekime başvurun. Tırnağı evde delmeyin, kesmeyin.
Soğuk uygulamayı ne kadar yapmalıyım?
İlk müdahalede on dakika kadar soğuk akan su yeterli olur. Sonrasında buzu temiz bir beze sararak ilk gün içinde aralıklarla tekrarlayabilirsiniz. Cildin uzun süre buzla temasta kalmamasına dikkat edin.
Çekmece veya araba kapısı için de aynı adımlar geçerli mi?
Evet. Zorlamadan kurtarma, soğuk uygulama, eli yukarıda tutma ve belirtileri izleme sırası aynıdır. Araba kapıları ağır olduğu için yaralanma daha ciddi olabilir, şüphede kalırsanız hekime gidin.
Kapı körüğü ile sıkışma önleyici arasındaki fark ne?
Körük menteşe tarafındaki boşluğu kapatır, kapı normal şekilde kapanmaya devam eder. Sıkışma önleyici ise kapıyı hep aralık bırakır. Kapanması gereken odalarda körük, sürekli açık kalabilecek odalarda sıkışma önleyici daha uygundur.
